احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
692
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
درخت شالك نامهاى ديگر : اشنك - اشن - عشنك - دلهراجى - دلهراجى - بدلچنار - گرده راجى - ايرى قلمه - رارىقلمه - سفيدچوب - لشهقلمه - حوراسود - حوررومى . Peuplier noir - Peuplier France - Peuplier Suisse - Leard - Liardier - Black Polpar - Willow Poplar - Water Poplar مشخصات : گياهى است از خانوادهء بيد Salicaceae ، درختى است بلند كه ارتفاع آن تا سى متر مىرسد . شاخههاى آن باز ، تنهء آن كموبيش موجى است و فاقد جهتهاى ريشه جوش است ، پوست تنه در جوانى سبز خاكسترى است ولى بعدا تيرهرنگ و سياه مىشود . جوانههاى آن زردرنگ ، معطر و چسبناك است . برگها سبز برّاق پهن يا لوزىشكل نوكتيز و قاعدهء آن زاويهدار است . ميوهء آن كپسول و با دو شكاف شكفته مىشود . اين درخت در نقاط استپى و در بعضى مناطق از جمله در ارسباران و حيران و دامنههاى جنوبى البرز در روستان بختيارى و ساير مناطق كنار نهرها كاشته مىشود . جوانههاى شالك تركيب شيميايى : تانن - پوپولين - كريزين - گلوكوزيدساليسين - اسانس روغنى فرّار خواص درمانى : 1 - يكصد گرم از آن را در 300 گرم آب دو تا سه ساعت روى حرارت ملايم بجوشانيد پس از آن 150 گرم روغن خوراكى و 50 گرم موم خالص به آن اضافه كرده و با آتش ملايم حرارت دهيد تا ممزوج شود ، وقتى تمام آب آن تبخير شد آن را تا گرم است با پارچهء نازكى صاف كنيد و هر روز آن صافكرده را بر موضع را بماليد ، بواسير را درمان مىكند . 2 - پانزده گرم از آن را در نيم ليتر آب جوش دوازده ساعت بخيسانيد بعد آب آن را صاف نموده بنوشيد . مدرّ و مقوى هاضمه و ضدّعفونىكننده است و اگر آن را رقيق نموده و بنوشيد ناراحتىهاى كليه و مثانه و روماتيسم و نقرس و سياتيك را درمان مىكند . 3 - يكصد گرم از آن را نيمكوب كنيد و 20 يا 30 گرم پوست نارنج را خلال كرده و مجموع را در گل و ميوهء شالك 1 - شاتون نر 2 - شاتون ماده 3 - گل نر 4 - گل ماده 5 - دانه 6 - ميوه